Hakan Kaplan 
ABD ile İran arasında imzalanan ateşkes anlaşması sonrasında, Hürmüz Boğazı’na dair gelişmeler büyük bir merakla izleniyor. ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz akşam yaptığı açıklamada iki haftalık bir ateşkes teklifinin kabul edildiğini duyurdu. Bu ateşkes, özellikle Hürmüz Boğazı’nın geleceği açısından kritik öneme sahip.
Ateşkes sonrası, Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılmasıyla enerji piyasalarında önemli bir yükseliş görülmüştü. Geçici ateşkesin ardından, boğazda bekleyen gemilerin akıbeti ise en çok merak edilen konulardan biri oldu.
Savaş döneminde Hürmüz Boğazı tam anlamıyla kapanmasa da, buradaki deniz trafiği sadece İran’ın belirlediği bir koridor üzerinden devam etti. 1-27 Şubat tarihleri arasında boğazdan günlük ortalama 129 gemi geçiş yaparken, savaşın başlamasıyla birlikte bu rakam yüzde 95 oranında düştü.
Hürmüz Boğazı’ndan 5 Nisan’da sadece 14, 6 Nisan’da 6 ve 7 Nisan’da ise 11 gemi geçiş gerçekleştirdi. Bu dönemde birçok gemi, yük taşısa da boş durumda Basra Körfezi’nde sıkışmış durumda. Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması şartıyla sağlanan iki haftalık geçici ateşkesin ardından, özellikle petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz tankerlerinin durumu dikkatle takip ediliyor.
Veri analitik şirketlerinden elde edilen bilgiler, 1 Mart ile 7 Nisan arasında 87 milyon varil ham petrol ve temiz kirli petrol ürünü taşıyan 70 tankerinin Basra Körfezi’nden geçiş yaptığını gösteriyor. Bu tankerlerin büyük bir kısmını İran bağlantılı kargolar oluştururken, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Irak bağlantılı geçişler sınırlı sayıda kaldı. 7 Nisan itibarıyla Basra Körfezi’nde yaklaşık 187 tanker, toplamda 172 milyon varil ham petrol ve rafine ürün taşıyor. Bu yükün 132,2 milyon varili ham petrol ve kondensat, geri kalanı ise temiz ve kirli petrol ürünlerinden oluşuyor.
Ayrıca, savaşın başlamasından sonra Hürmüz Boğazı’ndaki LNG geçişleri büyük ölçüde durma noktasına geldi. Küresel LNG ticaretinin yüzde 20’sinin geçtiği bu boğazda, sadece Umman’a giden Sohar LNG tankeri 2 Nisan’da geçiş yapabildi. 1 Nisan itibarıyla boğazdan geçiş yapan toplam gemi sayısı 78 olarak kaydedildi. 6 Nisan’da ise Katar LNG’si taşıyan iki LNG tankeri, boğaza giriş yapmaya çalıştı ancak geri dönmek zorunda kaldı.
LNG piyasaları, geçici ateşkes sürecinde Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan LNG gemilerinin nasıl bir seyir izleyeceğini dikkatle gözlemliyor. Bölgedeki 15 LNG tankerinin yaklaşık 14’ünün yüklü olduğu tahmin ediliyor.
S&P Global Energy analistleri, ateşkesin petrol fiyatları üzerinde kısa vadede düşüş etkisi yapabileceğini belirtirken, durumu normalleşmenin zaman alabileceği konusunda uyarıyor. Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla birlikte ticaretin hemen normale dönmeyeceği öngörülüyor.
